Manen van Jupiter en Orionnevel met 10x50 verrekijker

Door RagingR2 op woensdag 30 oktober 2013 11:31 - Reacties (8)
Categorie: -, Views: 5.207

Weer een waarneemverslagje; helaas voor sommige mensen die dit blijkbaar wel verwachten, ook deze keer weer geen foto's, maar in de amateur-sterrenkunde zeggen beelden niet altijd meer dan woorden! Of beter gezegd: om eer te doen aan wat je kunt zien, zul je het bij voorkeur zelf moeten waarnemen. Dit soort waarneemverslagjes zijn puur om een idee te geven wat er allemaal te zien valt! Het fotografisch vastleggen daarvan is nog een hele tour apart, waar ik me in de toekomst wel verder in wil gaan verdiepen, maar waar ik met mijn huidige equipment in elk geval geen eer kan doen aan de waarnemingen. Beelden door een 10x50 verrekijker zien is nog heel iets anders dan ze in dat zelfde detail- en kwaliteitsniveau vastgelegd krijgen op de memory card van een DSLR.

Opmerking: het handige en gebruiksvriendelijke programmatje Stellarium dat ik in mijn berichten regelmatig noem is gratis hier te downloaden: http://www.stellarium.org/
Beschikbaar voor verschillende OS'en, ook voor tablet en smartphone!

Gisteren hebben we de tweede aflevering van de beginnerscursus Sterrenkunde bij Sterrenwacht Halley gehad. Helaas voor de tweede keer regen, maar er volgen nog 3 sessies, dus wie weet hebben we de volgende keer meer geluk.
Desalniettemin was de cursus weer erg leuk en interessant! Zelfs al heb ik me voor de cursus al stiekum her en der in zitten lezen o.a. op Wikipedia en diverse boeken/tijdschriften, toch komen er op de cursus nog aardig wat nieuwe wetenswaardigheden voorbij, en onder andere Niels Nelson kan het geweldig vertellen. Ook het stuk van Urian Poerink over kometen en meteorieten wist de zaal te boeien, getuige alleen al door het grote aantal vragen dat hij op zich afgevuurd kreeg door het al met al toch bescheiden clubje dat aanwezig was deze keer!

Anyway, toen we weg gingen was het wel droog, maar nog steeds half bewolkt. Op weg naar huis zagen we wel in het oosten voor de derde avond op rij Jupiter duidelijk aan de horizon staan.
En waarempel, toen we thuis kwamen was het grotendeels helder geworden, en dan ook echt kraakhelder want achter de wolken bleek de lucht schoner dan ooit te zijn leek het wel.
Dus ik kon het toch even niet laten om de 10x50 verrekijker op het statief te schroeven en te kijken wat er te zien was. Orion is sinds de klok is terug gezet nu voorlopig al vanaf 'schappelijke tijden' (vanaf een uur of 23:00) boven de westelijke horizon te zien en hetzelfde geldt voor Jupiter.

Ik had M31, de Andromedanevel al wel een paar keer door de verrekijker gekeken. Inmiddels zijn zowel ik als Jeanny daar redelijk bedreven in en hebben we die binnen een paar seconden gevonden. De Orionnevel had ik echter nog niet gezien, en zeker niet vanaf een statief. Ondanks waarnemingen vanaf het balkon met een lichtmast die 2 meter verder staat ofzo kon ik hem door de verrekijker toch goed zien. De gordel van Orion met Alnitak, Alnilam en Mintaka was met het blote oog al goed zichtbaar en door de verrekijker werd het hele rijtje met redelijk felle objecten in de onderste helft van de 'zandloper' zichtbaar. Van boven naar beneden:
1. Eerst de drie sterren HIP 26257, 26234 en 26233A.
2. Daaronder 45 Ori (HIP 26268) en 42 Ori (HIP 26237). Om dat duo heen schijnt volgens Stellarium ook nog een kleiner (zwakker) nevelstelsel te zien te zijn: de NGC 1873/5/7, maar dat is mij niet opgevallen. Volgende keer even extra goed op letten bij voorkeur op een plek waar het nog wat donkerder is, maar ik betwijfel of ik die met een 10x50 kan spotten.
3. Daaronder een groepje wat door een 10x50 op het oog twee sterren lijken: Theta 1 Ori C en Theta 2 Ori (HIP 26235) met daarom heen natuurlijk de Orionnevel die door de verrekijker als een redelijk zwakke vlek, op het oog melkwit van kleur, zichtbaar was.
4. Verder naar onderen ten slotte weer een groepje van (op het oog door de verrekijker) twee sterren: Iota Ori (HIP 26241) en HIP 26199
Bij de nummers 3 en 4 zijn dus bij nader inzien een aantal dubbelsterren, clusters en ook nog andere kleinere sterren, waarvan ik niet zeker weet hoeveel ik er daarvan door mijn [10x50] kan zien als ik goed oplet, maar dat ga ik dus de volgende keer even proberen.

Nu de verrekijker toch op het statief stond ook nog even op Jupiter gericht, en dat was een aangename verrassing! Om te beginnen leek de bolvorm nog een stukje beter zichtbaar dan zonder statief, maar verder: ik moet me heel erg vergissen als ik niet twee manen gezien heb! Ik wist echt niet dat dit mogelijk was, maar met behulp van nadere inspectie in Stellarium kom ik toch echt de conclusie dat ik door een budget-10x50 kijker waarachtig Ganymedes en Callisto heb gezien!
Ik dacht eerst nog dat het misschien sterren waren, dus ik heb in Stellarium gekeken welke sterren er dicht in de buurt van Jupiter zichtbaar waren. Dat waren 63 Gem, HIP 36152, HIP 36307 en volgens mij heb ik ook HIP 36232 gezien en nog verderop Wasat (Delta Gem) en 56 Gem (HIP 35699). Maar die staan toch wel iets verder van Jupiter af dan de twee objecten die bij nader inzien toch echt Ganymedes en Callisto moeten zijn geweest. Europa en Io kon ik niet onderscheiden, waarschijnlijk omdat die voor een 10x50 toch echt te dicht bij Jupiter stonden, en daardoor "opgaan" in het lichtbolletje.
Maar door de voor mijn gevoel toch nog 'grote' afstand tussen Jupiter en met name Ganymedes, waardoor ik ging twijfelen of het geen ster was, krijg je toch wel weer een heel ander gevoel voor afmetingen in ons zonnestels. Op Stellarium zie ik ook Himalia, Sinope, Pasiphae en Elara genoemd staan; veel te klein uiteraard om met een 10x50 te kunnen zien, maar jeetje, wat staan die voor je gevoel gigantisch ver van Jupiter af zeg. Bijna een half sterrenbeeld verder... nou ja, nu overdrijf ik wel een beetje, maar ik had echt geen idee dat het "Jupiter-stelsel" om het maar even zo te noemen, zo'n grote afmetingen aan de hemel zou hebben.

Dat was het weer voor deze keer!
De volgende keer ga ik mijn statief meenemen de polder in om de Andromeda- en Orionnevel nog eens even wat beter te bestuderen. En dan neem ik ook mijn EOS 600D mee in de hoop dat ik met een belichting van 20 Š 30 seconden wat leuke (overzichts)foto's van de sterrenhemel kan nemen waar dingen op te zien zijn die met het blote oog niet zichtbaar zijn.

Volgende: Komende tijd Jupiter en Venus spotten 11-'13 Komende tijd Jupiter en Venus spotten
Volgende: De maan door een [10x50] verrekijker op statief 10-'13 De maan door een [10x50] verrekijker op statief

Reacties


Door Tweakers user GoT, woensdag 30 oktober 2013 13:03

Manen van Jupiter door een verrekijker, dat lijkt me sterk.

Door Tweakers user RagingR2, woensdag 30 oktober 2013 13:25

GoT schreef op woensdag 30 oktober 2013 @ 13:03:
Manen van Jupiter door een verrekijker, dat lijkt me sterk.
Dat kan, maar het is toch echt waar hoor. :)
Je hebt wel echt een statief nodig en een verrekijker die daar een aansluiting voor heeft uiteraard. …n dan heb je dus, afhankelijk van je statief, vaak een adapter nodig, dat is zoiets als dit.

Ik heb het, zoals ik ook schrijf, met Stellarium gecheckt en dan kun je gewoon aan de 'vorm' zien; hoe de dingen ten opzichte van elkaar staan zeg maar, wat wat is.
Verder post ik deze berichten ook altijd op Astroforum.nl; daar krijg je altijd goede feedback en zitten mensen die er meer ervaring mee hebben dan ik, dus als het totaal onmogelijk is om dat door een 10x50 verrekijker te zien, dan zullen mensen het daar ook wel melden denk ik. ;) Maar dat is tot nu toe nog niet gebeurd.

Probeer het zelfs maar eens als je een 10x50 op een statief kunt zetten en dan zul je merken dat je met een 10x50 meer kan zien dan je denkt. Niet in heel veel detail uiteraard; vaak zie je maar een heel licht stipje, maar het is er onmiskenbaar. Zelf zien is geloven!!!

En in het geval van Jupiter: de manen moeten ook een beetje gunstig staan natuurlijk; niet te dicht bij Jupiter maar wel zodanig dat er voldoende zonlicht op schijnt, en dat was in dit geval dus bij 2 manen het geval!

[Reactie gewijzigd op woensdag 30 oktober 2013 13:30]


Door Tweakers user ChojinZ, woensdag 30 oktober 2013 14:09

GoT schreef op woensdag 30 oktober 2013 @ 13:03:
Manen van Jupiter door een verrekijker, dat lijkt me sterk.
Sterker nog, sommige zijn gewoon met het blote oog te zien... :)

Door Tweakers user GoT, woensdag 30 oktober 2013 18:47

Ik heb geen 10x50 verrekijker.

Door Tweakers user basst85, woensdag 30 oktober 2013 19:52

Dat is inderdaad mogelijk. Ik heb Jupiter met manen wel een gefilmd met een Sony Handycam (40x zoom): http://www.youtube.com/watch?v=pAuhSEmnPwo

Door Tweakers user RagingR2, donderdag 31 oktober 2013 10:09

@GoT, tja dan wordt het moeilijk om het zelf te testen, hť. :)
Maar misschien kun je er dan ook helemaal niet over oordelen, zoals meteen "lijkt me sterk" te roepen zonder enig inzicht.

Ik heb gisterenavond nog een keer gekeken; nu stonden de manen van Jupiter weer net iets anders, nu zag ik er volgens mij 3 of zelfs 4; van die 4e ben ik niet helemaal zeker want er wapperde vanuit mijn raam de hele tijd een boom half voor mijn beeld. :P

Nog even over 'zoom': dat is natuurlijk leuk, maar wat verrekijkers en telescopen (en een camera in mindere mate) ook vooral doen, is de lichtopbrengst vergroten.
Een x50 verrekijker betekent dat de kijkers (de voorkant) een diameter hebben van 50 mm. Dat is ca. 10x zo groot als je pupil: die is ca. 5mm en dat is tevens ongeveer de diameter van de lichtbundel die aan de achterkant uit het objectief van de verrekijker komt. Een verrekijker van x50 vangt dus licht op met (per kijker) een diameter van 50 mm en concentreert dat in een bundel van ongeveer 5mm. De oppervlakte (πr2) gaat uiteraard quadratisch, dus je vangt met een factor 10x diameter 100x zoveel licht als met je blote oog, oftewel je kunt sterren, nevels en manen zien waar ons netvlies normaal lang niet gevoelig genoeg voor is.

[Reactie gewijzigd op donderdag 31 oktober 2013 17:16]


Door Tweakers user F0nz0, donderdag 31 oktober 2013 23:06

Ah, je zit bij Sterrenwacht Halley. :) Heb zelf een Bresser 20x50 voor observatie.

Volkssterrenwacht Nijmegen (aka "Saturnus") hield in het recente verleden toen ik er nog vrijwilliger was een jaarlijkse bijeenkomst voor astrofotografen. Misschien doen ze dat nog. Zeer interessant met veel presentaties met eigen foto's en tips & tricks.

Door Tweakers user skauwnmokker, vrijdag 1 november 2013 11:36

GoT schreef op woensdag 30 oktober 2013 @ 13:03:
Manen van Jupiter door een verrekijker, dat lijkt me sterk.
Kan uit eigen ervaring melden dat ze zeker wel te zien zijn. Sterker nog, de manen van Jupiter zijn een geliefd onderwerp voor observaties met een verrekijker. Zie bijvoorbeeld ook: http://nl.wikipedia.org/wiki/Amateurastronomie#Verrekijker

Reageren is niet meer mogelijk